มารู้จัก รอน มิววิก ชายผู้สร้าง ‘ยักษ์’

เครดิตจาก..เซิร์ชหา ดอทคอม
ภาพ..กูเกิ้ล

         ผู้ชายคนนี้เกิดมาเพื่อเปลี่ยนนิยามของคำว่า ‘เหมือนจริง’



         รูปปั้นมนุษย์ของรอน มิววิก (Ron Mueck) ชวนให้เราทึ่งกับรายละเอียดที่เหมือนจริงไปเสียทั่วทุกอณู สีผิว ริ้วรอย เส้นผม กระทั่งรูขุมขนแต่แม้ว่าจะเหมือนจนชวนให้คิดว่ารูปปั้นตรงหน้ามีชีวิตจริงๆ ยังมีสิ่งหนึ่งที่แตกต่างอย่างเห็นได้ชัด นั่นคือ...ขนาด
         นอกจากรูปสุนัขแล้ว มิววิกไม่เคยทำรูปปั้นขนาดเท่าจริงเลยสักครั้ง งานของเขาถ้าไม่ใหญ่เกินก็เล็กกว่าตัวจริง แต่ใครกันจะกล้าบอกว่าขนาดที่ผิดเพี้ยนทำให้ชิ้นงานนั้น ‘ไม่เหมือน’ ในเมื่อขนาดร่างกายที่ใหญ่ยักษ์ของรูปปั้นเด็กสาวยิ่งช่วยตอกย้ำความรู้สึกเก้งก้างของวัยแรกรุ่นส่วนขนาดลำตัวที่เล็กลงกว่าตัวจริงของรูปปั้นชายแก่เตือนให้เรานึกถึงวิญญาณที่หลุดลอยไปจากร่างของผู้ล่วงลับ



         ใครว่าขนาดไม่สำคัญ คนคนนั้นคงยังไม่เคยต่อคิวเป็นชั่วโมงๆ เพื่อเข้าชมนิทรรศการของมิววิก เป็นแน่!

The Model Maker

         แม้ผลงานของเขาจะยิ่งใหญ่ตามขนาด แต่ตัวตนของรอน มิววิก เป็นคนค่อนข้างโลว์โปรไฟล์ เขาเกิดที่ประเทศออสเตรเลียเมื่อปี 1958 ก่อนที่พ่อและแม่ซึ่งเป็นคนทำของเล่นเชื้อสายเยอรมันจะย้ายมาตั้งรกรากที่ประเทศอังกฤษไม่นานหลังจากนั้น
         เท่าที่สืบข้อมูลกันมาได้ มิววิกไม่เคยเรียนศิลปะเป็นเรื่องเป็นราว แต่เรียนรู้เอาจากงานที่เคยทำ ทั้งเป็นคนทำโมเดลให้ภาพยนตร์รายการทีวี และโฆษณา



        จากประสบการณ์แรกเริ่มในฐานะครีเอทีฟไดเร็กเตอร์ รวมทั้งเป็นผู้สร้าง และให้เสียงหุ่นมือในรายการเด็ก Shirl’s Neighbourhood ของ ออสเตรเลีย มิววิกมาได้ครูดีเมื่อเขาได้ทำหุ่นกระบอกให้รายการ The Muppet Show ของจิม เฮนสัน (Jim Henson) ราชาหุ่นมือผู้สร้างรายการ Sesame Street อันโด่งดัง (MEN FROM MARS เคยนำเสนอเรื่องของเฮนสันใน mars ฉบับที่ 70AUGUST 2008)



         เขาสั่งสมประสบการณ์เรื่อยมาจนได้ทำเทคนิคพิเศษให้หนังเรื่อง Labyrinth (1986) ซึ่งเป็นหนังแฟนตาซียอดนิยมในยุคนั้น รวมทั้งซีรีส์ของเฮนสันเรื่อง The Storyteller (1988) จนต่อมาจึงตั้งบริษัทโปรดักชั่นของตัวเองขึ้นที่กรุงลอนดอนรับงานทำโมเดล พร็อพเหมือนจริง และกลไกต่างๆ ให้บริษัทโฆษณา
         งานพวกนี้ทำให้มิววิกได้ฝึกฝนทักษะการวาดรูปและการปั้น อีกทั้งได้ทดลองใช้วัสดุต่างๆตั้งแต่พื้นๆ อย่างปูนปลาสเตอร์ ดินเหนียว ไปจนถึงไฟเบอร์กลาส เรซิน ซิลิโคน และอะครีลิก



         เขารักงานแบบนี้ มันสนุกและท้าทาย มีอยู่เรื่องเดียวที่ขัดใจคืองานสำหรับใช้ถ่ายทำโฆษณาส่วนใหญ่จะถูกออกแบบมาให้มองแค่มุมใดมุมหนึ่งเท่านั้น ส่วนที่พ้นจากเฟรมกล้องจะปล่อยเละเทะแค่ไหนก็ได้ ไม่ใช่เรื่องที่ใครใส่ใจ



         ความฝันของมิววิกคืออยากสร้างหุ่นเหมือนจริงที่ดูสมบูรณ์แบบไปหมดไม่ว่าจะมองมุมไหนนี่คือจุดกำเนิดที่เจ้าตัวไม่รู้ด้วยซ้ำว่าจะสร้างแรงบันดาลใจจนทำให้คนรับจ้างทำหุ่นกลายเป็นศิลปินขึ้นมาได้

Dead Dad
       



         ปี 1996 มิววิกในวัย 38 ปี ก้าวเข้าสู่เส้นทางสายศิลปะอย่างเต็มตัว ด้วยการสนับสนุนของผู้ทรงอิทธิพลที่สุดคนหนึ่งของวงการ โดยร่วมจัดแสดงงานในนิทรรศการเคลื่อนที่ Sensation!Young British Artists from the Saatchi Collection ในปีต่อมา
         นิทรรศการนี้ได้รับความสนใจจากสื่อทั่วโลกส่วนหนึ่งมาจากการร้องเรียนจากผู้ชมงานว่ามีงานบางชิ้นที่สะท้อนความรุนแรง ส่อไปในทางเพศและต่อต้านศาสนา ถึงขนาดที่นายกเทศมนตรีนิวยอร์กในขณะนั้นขู่จะตัดงบพิพิธภัณฑ์ Brooklyn Museum ที่นำนิทรรศการนี้มาเผยแพร่ แต่สุดท้ายศาลตัดสินว่าพิพิธภัณฑ์มีสิทธิ์ที่จะนำเงินภาษีไปทำอะไรก็ได้




         เทียบกับงานของเพื่อนศิลปินคนอื่นๆ แล้วผลงานของมิววิกไม่ได้ดูก้าวร้าวหรือน่ารังเกียจโดยเจตนา แต่ก็พูดไม่ได้ว่าไม่เด่น ความจริงมันเด่นจนสร้างชื่อให้เขาเลยล่ะ
         งานชิ้นนั้นชื่อ Dead Dad ถ้าจะพูดให้ดราม่าเพื่อให้ขายงานได้ คงต้องบอกว่าเป็นรูปปั้นของพ่อผู้ที่มิววิกไม่สนิทชิดเชื้อด้วยนัก โดยขณะที่ทำงานชิ้นนี้ชายชรากำลังนอนรอความตายอยู่ในอีกซีกโลก และงานชิ้นนี้เป็นชิ้นเดียวที่มิววิกใช้เส้นผมของตัวเองสร้างความสมบูรณ์แบบให้ชิ้นงาน



         แต่ถึงจะไม่มีเรื่องส่วนตัวของศิลปินมาพรรณนาให้ยืดยาว ผู้เข้าชมทุกคนต่างรู้สึกได้ถึงความเหมือนจริงในทุกอณูของรูปปั้นตรงหน้าตั้งแต่เส้นเอ็น เส้นขน ไปจนถึงผิวหนังอันเหี่ยวย่น ขณะเดียวกันก็ตระหนักถึงสิ่งที่อาจเป็นความว่างเปล่า ความสูญเสีย หรือความไม่สมบูรณ์ของหุ่นขนาดราว 2 ใน 3 ของคนจริงชิ้นนี้ หลายคนบอกว่ามิววิกทำให้ผู้เข้าชมสัมผัสได้ถึงวิญญาณที่หลุดลอยจากร่าง

         เพียงเปิดตัวครั้งแรกชื่อมิววิกก็เป็นที่กล่าวขวัญ ปีเดียวหลังจากนั้นเขามีนิทรรศการของตัวเอง และได้รับเชิญไปแสดงงานในพิพิธภัณฑ์และหอศิลป์ทั่วโลกร่วมกับงานของศิลปินขั้นเทพคนอื่นๆ

The Artist?



         ความสำเร็จของมิววิกอาจจะมาเร็วและไร้รากเกินไปสำหรับนักวิจารณ์หัวเก่า นักวิจารณ์บางคนบอกว่างานของเขาสมบูรณ์แบบเกินไป และน่าเบื่อ ไม่มีความน่าสนใจอะไรนอกจากการใช้เทคนิคด้านวัสดุ บางคนไปไกลถึงขั้นสรุปว่าเขาเป็นแค่ช่าง...ไม่ใช่ศิลปิน

         แต่กระแสตอบรับจากคนส่วนใหญ่เป็นไปในทางตรงกันข้าม ภายในช่วง 9 ปีแรก มิววิกสร้างงานที่ได้รับคำชื่นชมเป็นอย่างดีออกมาราว 35 ชิ้น ภายใต้แรงกดดันที่ทำให้เจ้าตัวรู้สึกว่าต้องสร้างงานให้ดีขึ้นเรื่อยๆ



         ไม่ว่าเสียงวิจารณ์ด้านลบจะรุนแรงขนาดไหน ยังมีนักวิจารณ์จำนวนหนึ่งที่มองว่างานของมิววิกห่างไกลจากคำว่าธรรมดา สิ่งที่เขาต้องการให้ ‘เหมือนจริง’ ที่สุดไม่ใช่รูปลักษณ์ทางกายภาพแต่เป็นอารมณ์และความรู้สึกที่ถ่ายทอดออกมาจากชิ้นงาน

         ในแง่กายภาพ มิววิกศึกษากายวิภาคจากตำราเรียนและภาพถ่ายอย่างละเอียดละออ และเพียรหาวัสดุที่ทำให้สร้างงานได้เหมือนจริงที่สุดโดยเฉพาะดวงตาที่เป็นงานทำมือในทุกกระบวนการ รวมไปถึงการสร้างเลนส์ใส่เพื่อวางทับม่านตาสีอ่อนและรูม่านตาสีเข้ม ผลงานที่ออกมาช่างน่าทึ่ง



        ส่วนเรื่องอารมณ์ของชิ้นงาน มิววิกเลือกเล่นกับเรื่องที่เข้าใจง่ายไม่ต้องตีความ เช่น ช่วงเวลาที่เราทุกคนล้วนเคยประสบ... เกิด แก่ เจ็บ ตายหรือเติบโต แล้วเน้นย้ำความรู้สึกต่อสิ่งนั้นๆ ด้วยขนาดที่ถูกบิดเบือน

         ผลงานหญิงอุ้มท้อง Pregnant Woman ความสูงถึง 2 เมตรครึ่ง ทำให้เราตื่นตะลึงในความยิ่งใหญ่ของเพศแม่ ส่วน Ghost รูปปั้นเด็กสาวในชุดว่ายน้ำที่ความสูงใหญ่สะท้อนความเขินอายในร่างกายของวัยกำลังโตที่ดูจะเกะกะเก้งก้างไปเสียหมด ขณะที่ Wild Man รูปปั้นชายเปลือยขนาดสูงเกือบ 3 เมตร ตั้งใจสื่อให้เรานึกถึงความรู้สึกกลัวร่างเปลือยขนดกสมัยที่เรายังเด็ก




         มิววิกใช้เวลานานมากกับการปรับสัดส่วนของหุ่นดินเหนียวต้นแบบแต่ละชิ้น หลังจากนั่งจ้องมันนานสองนาน บางครั้งเขาทดลองมองมันผ่านภาพถ่าย มองภาพสะท้อนจากกระจก หรือหันหลังให้ชิ้นงานแล้วเอี้ยวตัวกลับไปมอง

         เคล็ดลับที่พบคืออะไรน่ะเหรอ... รูปประติมากรรมที่ให้ความรู้สึกเหมือนจริง ไม่จำเป็นต้องมีสัดส่วนเหมือนจริง หากแต่สัดส่วนที่ถูกปรับเพื่อเน้นอารมณ์และความรู้สึกอย่างพิถีพิถันต่างหาก จึงจะช่วยให้ศิลปินบรรลุเป้าหมาย



‘จำลองของจริง’ กับการ ‘สร้างสรรค์งานศิลปะ’

เทพ งานละเอียดครับ ชอบงาน the artist 

 สุดยอดมากครับ